Bokkig... is verleden tijd - Oude Vechtstad nog springlevend
←
→
Transcription du contenu de la page
Si votre navigateur ne rend pas la page correctement, lisez s'il vous plaît le contenu de la page ci-dessous
Bokkig... is verleden tijd Schüttorf. O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d
S c h ü t t o r f . O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d
Oude muren, nieuw leven
Daar waar de autosnelwegen A30 en A31 zich kruizen, ligt de oudste stad van het
Graafschap Bentheim: Schüttorf. Door deze stad stroomt de Vecht in de richting
van de monding, niet ver van Zwolle Romantiek, historie en natuurschoon gaan er hand in hand – je kunt er Het is geen toeval dat Ayla samen met haar man een huis aan de
vandaan. prachtig wandelen en fietsen. De inwoners zijn trots op hun stad. Dat Mauerstraße, het oudste gedeelte van Schüttorf, heeft gekocht. Oude
blijkt uit de woorden van Ayla Munar, die graag gezegd wil hebben dat gebouwen oefenen een haast magische aantrekkingskracht op haar uit.
„wij, als stad, ouder zijn dan Bentheim“. Daarmee onderstreept ze dat In haar winkel met geschenkartikelen vertelt ze haar klanten wat die in
ze al heel lang een echte ingezetene van het oude Vechtstadje is, hoewel geen geval mogen missen: de kerktoren, het oude kerkhof, de waterputten,
haar wortels in Turkije liggen. de watermolen en natuurlijk de oude stadsmuur.
Ayla Munar adviseert bij een wandeling door Schüttorf niet alleen de
ogen, maar ook de oren goed de kost te geven. Want... waar kan men
elders midden in de stad zo veel vogels horen zingen als in Schüttorf ?
2 3 Historische gebouwen hebben een magische aantrekkingskracht op haar: Ayla Munar bij de oude stadsmuur.
S c h ü t t o r f . O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d
Vlot van de tongriem gesneden, handig en spitsvondig: Christel, Marianne en Jutta. Schüttorfs brutaaltjes-van-nu.
Inwoners van Schüttorf zijn een zelfbewust volkje
Opgepast! Uit Schüttorf komen niet alleen scherpe broodmessen, maar ook brutale meiden.
Dat werd tenminste vroeger verteld in het nabij gelegen Gildehaus. In die woorden klinkt
respect door en dat is geen wonder. Want de inwoners van Schüttorf zijn een zelfbewust
volkje. Vrouwen uit Schüttorf verschuilen zich niet achter hun man wanneer er een hartig
woordje gesproken moet worden... In Schüttorf hebben de kinderen de mogelijkheid de wereld een beetje
zowel op straat, als in het zwembad. sneller of langzamer te laten draaien. In de voetgangerszone draait een
één ton zware wereldbol van blauw graniet. Een dunne waterfilm laat
deze globus in een speciaal gemaakte granieten schaal zweven, waardoor
de bol letterlijk een speelbal is geworden voor jong en oud. Voor allen,
die niet zo thuis zijn op onze blauwe planeet: Schüttorf ligt daar waar een
rode robijn schittert.
S c h ü t t o r f . O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d
De vrijheid was nog nooit een cadeautje
Scuthorp, Scutdorpe of Schuttorpe – wie de oude oorkonden leest stuit weliswaar
steeds op verschillende schrijfwijzen, maar ook altijd weer op het jaar 1295. In dat
jaar verleende graaf Egbert von Bentheim het vooruitstrevende plaatsje stadsrechten.
Schüttorf was de eerste stad in het graafschap Bentheim die dit privilege verwierf.
Dat betekende het einde van lijfeigenschap en vrijstelling van de belastingplicht.
Het zichtbare teken van de nieuwe vrijheid was de bouw van een 1.400 meter
lange stadsmuur van Bentheimer zandsteen. Noeste handwerklieden en
handelaren hebben de nederzetting aan de Vecht steeds verder uitgebouwd.
Uit oude kronieken blijkt hoe ze zich staande wisten te houden en dat er van
onderworpenheid geen sprake was. Ooit lieten de inwoners van Schüttorf
zelfs de graaf van Bentheim wachten voor de stadspoort.
Spoedig merkten de inwoners dat de vrijheid, die ze genoten, steeds opnieuw
bevochten moest worden. In de eerste plaats ging de vrijheid van belastingen
teloor. In 1645 weigerde de Bentheimer graaf Ernst Wilhelm de stadsrechten
te vernieuwen; in plaats daarvan liet hij de burgemeester in een kerker
gooien. Verontwaardigd tekenden de burgers van Schüttorf protest aan
bij de keizer in Wenen. Maar toen het huis van de graaf overging tot het
rooms-katholieke geloof begonnen de moeilijkheden pas goed. Toch bleven
In 1650 verbleef de Nederlandse land- de inwoners van het stadje aan de Vecht standvastig. Deze houding en de
schapsschilder Jacob van Ruisdael
vanzelfsprekendheid daarvan, is tot op de dag van vandaag bewaard gebleven
in Schüttorf. Hij maakte een schilderij
van de stad, gezien vanuit oostelijke in Schüttorf, ook nu de tijden zijn veranderd en de stadspoorten altijd
richting.
geopend zijn – zelfs voor hoogheden van grafelijke stand.
In Schüttorf is de tijd niet stil blijven
staan. De zonnewijzer uit 1760 aan de
gevel van het oude raadhuis geeft nog
altijd de juiste tijd aan.
6 7 Het raadhuis van Schüttorf heeft meer dan vijf eeuwen getrotseerd. Met zijn markante trapgevel is het laatgotische monument uitgegroeid tot het symbool van de stad.
S c h ü t t o r f . O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d
Nog een paar treden en dan genieten van het uitzicht.
Karl-Heinz Elskamp gidst bezoekers van de toren van de protestantse kerk in Schüttorf.
Hij laat iedereen zien waar de klepels hangen
Rooms-katholieke kerken zijn bijna altijd geopend, protestantse daarentegen
slechts af en toe. „Maar dat kunnen we veranderen“, zeggen Karl-Heinz Elskamp
en andere medewerkers van de geschiedenis-kring van Schüttorf, waaruit de
plaatselijke heemkundevereniging Alleen al de opstelling van het kerkinterieur in de protestantse kerk regelmatig bij de ingang om zich het hemd van het lijf te laten vragen
is voortgekomen. van Schüttorf is anders dan anders. Die is cirkelvormig met de preekstoel door bezoekers, die een kijkje willen nemen in de kerk. Wie dat wil
in het midden. Consequenter dan elders werd in Schüttorf de leer van kan ook de kerkklokken zien hangen of op de torenomloop klimmen.
kerkhervormer Calvijn in de praktijk gebracht. Het Woord moest centraal Dat kan tijdens het hoogseizoen elke dinsdag van 10.00 tot 16.00 uur en
staan in de dienst en dat kunnen kerkgangers en toeristen, die de stad op andere dagen volgens afspraak. Als bijzondere tip geldt de oude weg
bezoeken, aan den lijve ondervinden. Daarom staan de kerkgidsen over de Hagen. Daar was ten tijde van Napoleon een oud kerkhof gelegen.
Consequent hervormd: de zitplaatsen in de kerk zijn cirkelvormig
geplaatst met in het midden de kansel.
S c h ü t t o r f . O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d
Het Manchester-principe in het klein
Wat de industrialisering in de 19e eeuw voor het Britse Manchester betekende, vol-
trok zich in Schüttorf in het klein. In het Duitse stadje aan de Vecht begon in 1866 de
De blauwverver, een sculptuur van
nieuwe tijd met een katoenweverij van de firma Schlikker & Söhne. Spoedig volgde Berend Seiger, herinnert aan het
arbeidsverleden van Schüttorf toen de
een spinnerij met 35000 spindels. Bij de firma Schümer ontstond een ververij en ook textielindustrie het stadje domineerde.
overal elders schoten fabrieken uit de grond. Zo werd
Schüttorf van een stadje van handwerklieden en koop-
lui, een centrum van de textielindustrie. Van 1890 tot
1900 verdubbelde het aantal inwoners. Deze stormachtige ontwikkeling is een nieuwe bestemming krijgen. De enige twee bedrijven die vandaag de
vandaag de dag nog in het stadsbeeld terug te vinden. Hoewel de textiel- dag nog textiel produceren zijn Schümer en Rofa. Beiden zijn ze gespecia-
industrie in 1990 met de sluiting van de firma Schlikker & Söhne ter ziele liseerd in hoogwaardige beschermings- en werkkleding. Lekker winkelen
ging, verlenen de uit overwegend rode baksteen opgetrokken fabrieks- kan men in het Vechtezentrum, dat op het voormalige fabrieksterrein
gebouwen de stad een indrukwekkend beeld. Zoals de vier verdiepingen is gesitueerd. Naast kleinere winkels zijn er grootwinkelbedrijven waar
tellende spinnerij van Schlikker & Söhne waarvan de architectuur aan een iedereen voor alles en nog wat terecht kan.
kasteel doet denken. Dit gebouw wordt nu gesaneerd en zal binnenkortZonder opsmuk en eerlijk: gevels van fabriekscomplexen aan de Geiststraße. Op de voorgrond een 100 jaar oude, voormalige elektriciteitscentrale.
S c h ü t t o r f . O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d
Zodat de stroom ongehinderd in het publieke elektriciteitsnet kan stromen:
Bij Stemmann-Technik worden ringvormige stroomafnemers voor windgeneratoren gebouwd.Werkbroeken, ham en stroomafnemers
made in Schüttorf
Was u nog nooit in Schüttorf? Toch bent u ongetwijfeld – maar dan wellicht onbewust
– met Schüttorf in aanraking geweest. Bijvoorbeeld tijdens een reis met de trein (ICE).
De stroomafnemer die zelfs bij een snelheid van 300 km per uur met de bovenleiding
in aanraking komt, is een product van Het bedrijf bouwt ook ringvormige stroomafnemers voor windturbines. Misschien kent u ook wel het verhaal van mestvarkens die een chip in het
Stemmann-Technik GmbH uit Schüttorf. Die zorgen er voor dat de elektriciteit ongehinderd door de roterende onder- oor hebben. Via deze chip wordt hun voederschema exact gereguleerd.
delen kan stromen. Overigens door middel van een draad uit puur goud! Dat is geen sprookje, maar realiteit. De firma Mannebeck in Schüttorf is
Degene, die tijdens zijn werk een werkbroek draagt moet eens op het etiket gespecialiseerd in dergelijke voersystemen.
letten: Schümer en Rofa uit Schüttorf zijn vaak de producent van zo’n broek.
Beide bedrijven hebben zich gespecialiseerd op werkkleding van hoogwaar-
dige stoffen, zoals bijvoorbeeld moeilijk ontvlambare weefsels, die resistent
lijken voor vloeibaar aluminium. Ook stoffen, die gegarandeerd zuurbesten-
dig en tegen chemicaliën bestand zijn, worden verwerkt in jassen en broeken.
En dan: kunststofkratten en -kisten! Uit Schüttorf komen stapelbare contai-
ners, kisten en kratten waarin machineonderdelen en kabels net zo simpel
verpakt kunnen worden als brieven en mobiele telefoons. Tot de klanten
behoren bedrijven als Airbus en Daimler, de Duitse posterijen en Telecom.
Verpakkingen, die iedereen al weleens hoopvol geopend heeft worden
geleverd door Prowell uit Schüttorf. Dit bedrijf levert verpakkingen van
golfkarton voor vaatwassers, flessen wijn, lijsten, kinderfietsen...
Maar Schüttorf prikkelt ook de smaakpapillen. De ham in de supermarkt
komt van Klümper, een oud familiebedrijf. Gerookt boven beukenkrullen of De firma Utz maakt
lucht-gedroogd: ham uit Schüttorf smaakt altijd en wordt zelfs geëxporteerd stapelbare containers,
De beschermende kleding van Schümer en kisten en kratten
Rofa uit Schüttorf is bestand tegen vlammen naar Argentinië en Japan. die overal worden
en agressieve chemicaliën toegepast.S c h ü t t o r f . O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d
Hier blust de
brandweer met melk!
Afgeroomde melk wordt dikke melk... suiker
en kaneel erbij doen... even roeren en... lekker!
In Schüttorf wordt afgeroomde melk „Plundermelk“ genoemd. Er bestaat
zelfs een Plundermelkshoek, de wijk van vroegere textielarbeiders, die er
een geit of een varken hielden en de „Plundermelk“ als een soort delica-
tesse dronken. Bernhardine Konieczka is blij wanneer bezoekers interesse
tonen voor haar straat. Met veel plezier vertelt zij wat er in het vroegere
Schüttorf zoal gebeurde. Bijvoorbeeld in 1889 toen de kerktoren in brand
stond en er dikke rookwolken via de torenspits omhoog kolkten. Het was
onmogelijk het vuur van binnenuit te bestrijden. Moedige brandweerlieden
klommen op hun ladders en goten melk over het dak van de toren. De
indrogende melk vormde een luchtdichte korst waardoor de vlammen
werden gesmoord. Het vuur doofde en de 81 meter hoge „Schüttorfer reus“
was gered.
Bernhardine Konieczka geeft ook culinaire adviezen: wie ’s winters
Schüttorf bezoekt moet ook eens „Döörgekokten Pott“ proberen.
Dat is stampot groene kool of zuurkool met daarbij metworst, ribbetjes
en spek.
Met de „Reus van Schüttorf“
en zijn kleine broertje
worden de torens van resp.
de protestantse en rooms-
katholieke kerk bedoeld.Wanneer er brand is, weet Bernhardine Konieczka wat ze moet doen.
S c h ü t t o r f . O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d
Gloeiende ijzeren staven
Een oude sage bericht dat Schüttorf ooit door plunderende
soldaten werd bezocht omdat nachtwakers vergeten hadden de
Molenpoort te sluiten. Gelukkig kwamen de stadssmeden in het
geweer. Gewapend met gloeiende ijzeren staven dreven ze de
indringers de stad uit. Later smeedden de smeden uit deze staven
machtige zwaarden. Je had beide handen nodig om ze te kunnen
hanteren. In het raadhuis zijn ze te aanschouwen.
Het Spaanse rietje, leraren, leerlingen-
grappen: het Schüttorfer Schoolmuseum
herinnert aan de tijd dat de kennis, die
leerlingen op school opdeden nog niet
met behulp van een Cito-test gemeten
werd.
In de cel: Swenna Kleve vertelt een
„gevangene“ wat hem te wachten staat
in de stadsgevangenis van Schüttorf.Op water en brood
achter slot en grendel
Wie vroeger iets had uitgevreten kwam aan de schandpaal. Dat betekende van
zonsopgang tot zonsondergang ten overstaan van iedereen te kijk worden gezet.
De Schüttorfers hebben de schandpaal afgeschaft, maar de stadsgevangenis over zijn zonden nadenken. De meest prominente „arrestant“ was
niet. Vroeger was die bestemd voor de echte zware jongens. Vandaag de Gotthilf Fischer (dirigent en leider van de beroemde „Fischer-Chöre“),
dag komen bezoekers – in de regel op eigen verzoek – een kijkje nemen in die in 2005 het Schüttorfer „strafregister“ ondertekende.
de cellen. Voor wie dat wil kan bij water (uit de Vecht) en (zwart) brood
„Ziegentouren“ ofwel de geiten achterna
Ook toeristische wandelingen door Schüttorf, de zgn. „Ziegentouren“ herinneren aan vroeger. Geiten
(Ziegen in het Duits) waren voor veel fabrieksarbeiders de belangrijkste leveranciers van melk en vlees,
want slechts een handjevol kon zich een koe veroorloven. Door hun indringende geur moesten de dieren op
een zekere afstand van de bebouwing worden gehouden. Zo ontstond in 1907 de typische geitenboerderij.
Bij de Schüttorfer „Ziegentour“ krijgen de deelnemers in vier uur tijd allerhande leuke bijzonderheden en
wetenswaardigheden over deze eigenzinnige „hoorndragers“ voorgeschoteld. Er staat zelfs een standbeeld
voor de geiten in de stad: vlak voor het oude raadhuis probeert een jonge Schüttorfse deerne met rukken en
trekken een onwillige geit over een bruggetje te krijgen. De sculptuur waar ook een fontein bij hoort is het
werk van beeldhouwer Hans Gerd Ruwe uit Osnabrück.
Weerbarstig vee: tijdens de zgn.
„Ziegentour“ ervaren de deelnemers
waarom Schüttorf zich onlosmakelijk
verbonden voelt met geiten.S c h ü t t o r f . O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d Het alfabet van Schüttorf In Schüttorf wordt vanzelfsprekend het zogeheten „Hochdeutsch“ gesproken, maar ook dialect, het zogenaamde „Plattdeutsch“, wordt er vooral door de oudere generaties bij voorkeur gesproken en vertoont veel gelijkenis met het Twents. Hieronder een paar voorbeelden: allewisseweg voor tdurend Beschüüte beschuit Bolterkopp dw a r s l i gge r Buxenpiepe broekspijp Dröppelmiena kof fiezetapparaat Ekkeltewwe meikever Fienstrieker elegant persoon Frootenbült molshoop Gaffeltange oorworm Grummelschuur onweer Kattheeker eekhoorntje Klickspoan klikspaan Kniepkunte gierig persoon Kusenkellen kiespijn Kwaterbüül kletskous Liekdoarn likdoorn Littken lucifersdoosje Miechhampel mier Möppeleers mopperaar Pappsoppen smurrie Scheerbaas kapper Schmeerpoot smeerpoets Schuddemutt rommel Stievpepier karton Tuneggel nietsnut Wöölwater woelwater
Op zoek naar het oude Schüttorf
Elke stad is trots op de huizen van zijn burgers. Schüttorf ook. En dan gaat
het niet alleen om de villa’s. In deze stad aan de Vecht hebben ook minder
welgestelde hun sporen achtergelaten. Wie zijn ogen de kost geeft, kan daar 18 19
veel van ontdekken.
In tal van oude huizen hebben niet alleen mensen gewoond, maar ook
geiten en varkens en soms zelfs koeien. Stadsboeren, handelaren en
ambachtslieden hebben lange tijd hun stempel op Schüttorf gedrukt.
En de stad heeft zich verder ontwikkeld. De grote ommezwaai kwam
in de tweede helft van de 19e eeuw met de komst van de textielindustrie.
Binnen de stadsmuren werd de ruimte te krap; veel huizen werden
verbouwd, de fabriekseigenaren lieten hun fraaie villa’s bouwen en
ontstonden er wijken waar de (textiel)arbeiders woonden.
De el van Schüttorf
In de zandstenen muur van het oude raadhuis is ze bevestigd: de el
van Schüttorf. Deze lengtemaat dateert uit de tijd toen men nog niet in
(centi)meters rekenende. Wat er op het eerste gezicht uitziet als een roes-
tige ijzeren staaf was in de 18e eeuw voor linnenhandelaren in Schüttorf,
Lingen, Rheine en Ochtrup een lengtemaat, waarover niet gediscussieerd
kon worden. En wie het wil nameten, de Schüttorfer el is precies 68 cm
lang. Opdat er geen misverstanden zouden ontstaan:
de el van Schüttorf is precies 68 cm lang.S c h ü t t o r f . O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d
Kirsten Schraten: voor haar komt de Isterberg op de eerste plaats.Kirsten is niet bang voor de duivel
Ze voelt zich onweerstaanbaar aangetrokken tot duivelsklauwen! Toch is Kirsten Schraten geenszins een horrorfan.
Wanneer zij bezoekers de mooiste plekjes van Schüttorf laat zien, komt de Isterberg bij haar op de eerste plaats.
Daar is ooit de duivel te gast geweest! Kirsten Schraten is als aankomend lerares afkomstig uit Isterberg. Daar- Het doet Kirsten veel plezier gasten, die naar de Isterberg
door kent zij vanzelfsprekend de rotsen die een bijzonder plekje in haar komen huiveringwekkende verhalen te vertellen, waarin de duivel een
hart innemen. En dat zijn nu eenmaal die, welke namen als de „duivels- hoofdrol speelt.
klauw“ en „duivelskuip“ hebben gekregen. Nee, ze gelooft niet in satan. Voor jongelui, die naar Isterberg komen, heeft Kirsten een goede tip
En ook weet ze dat voor de raadselachtige afdrukken in de rotsen een we- achter de hand: de wegen zijn er goed geasfalteerd, er komen nauwelijks
tenschappelijke verklaring bestaat. (Het zijn sporen van grote sauriërs). auto’s en daarom zijn ze optimaal geschikt voor inliners cq. skeelers.S c h ü t t o r f . O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d
De Noordzee stroomde ooit tot aan de Isterberg
Bij de Isterberg meerde ooit de Ark van Noach aan. Zo luidt althans de legende. De sporen,
die de dieren daar hebben achtergelaten zijn nog altijd duidelijk te zien. Het zijn raadsel-
achtige afdrukken in de rotsen, die Voor de wetenschap is het duidelijk dat de afdrukken in de rotsen Rhizo- Er bestaat ook een sage over deze historische plek. Die verhaalt van een
de fantasie van mensengeneraties coraliumsporen zijn, veroorzaakt door zeedieren. Zeventig miljoen jaar kruisridder genaamd Hermelink, die na terugkeer uit het Heilige Land,
lang op hol hebben doen slaan. geleden reikte de Noordzee tot aan dit gebied. De huidige rots was toen zijn moeder op deze plaats aantrof. In de kluizenaarswoning had zij
een moeras. De wonderlijke krassen zijn de enige zichtbare sporen, die onafgebroken voor haar zoon gebeden. Een stenen kruisbeeld herinnert
de prehistorische monsters (die al lang zijn uitgestorven) hebben achter aan de kluizenaarskapel. Ook valt een ruïneheuvel op, waar omheen zich
gelaten. graven bevinden.
De Isterberg is een klim- en klauterparadijs voor diegene, die respectvol Wie naar meer sporen zoekt komt terecht in het nabij gelegen Engden.
met dit natuurmonument omgaan. „Zevenslaper“, „duivelsrots“ of In de rooms-katholieke kerk St. Antonius Abbas hangt een klok uit de
„sloopsteen“ (waar de duivel op geslapen zou hebben) zijn namen waar- kluizenaarswoning met het jaartal 1481. Daarmee is het de oudste klok
onder de rotspartij bekend is geworden. Direct ernaast bevindt zich van het graafschap Bentheim.
een uitkijktoren, van waar men – na 110 treden – op een hoogte van In Engden bevindt zich bovendien de oudste, bewaard gebleven boeren
35 meter bij helder weer het gehele graafschap Bentheim kan overzien. graanjeneverstokerij van Noordwest-Duitsland. De „Speicher Dobbe“, de
Terug op de begane grond, een paar bijzonderheden. De kapel bij voorraadschuur Dobbe, die door de lokale bevolking „Spieker“ genoemd
Quendorf bijvoorbeeld: in een aflaatbrief uit 1451 werd deze kapel, wordt, is rond 1800 gebouwd.
die ooit een kluizenaarswoning was, al voor de eerste keer genoemd.
Foto: Stadt Schüttorf
Hier markante rotsformaties
op de IsterbergHonderdtien traptreden! Maar het is de moeite waard vanaf de 35 meter hoge uitkijktoren op de Isterberg rond te kijken.
S c h ü t t o r f . O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d
Romaanse bouwkunst, die voor raadsels zorgt:
de protestantse kerk in Ohne.Wat was er het eerst: de kerk of de toren?
Bijna 800 jaar staat ze aan de oever van de Vecht in Ohne: de protestantse kerk.
De oudste kerk van het graafschap Bentheim. Lang hebben bouwhistorici aangenomen
dat eerst het romaanse kerkschip opgetrokken werd en pas daarna de toren. Nieuwe
onderzoekingen hebben echter uitgewezen dat het andersom was. Een bijzonderheid
is het doopvont, dat gehouwen werd uit Bentheimer zandsteen en versierd is met
leeuwenpoten. Niet alleen de kerk van Ohne, maar ook het dorp zelf straalt een middel- onder de indruk zijn geraakt. Intussen groeit er op zijn plaats een nieuwe
eeuwse charme uit. Het werd gesticht door kolonisten uit Frankenland ten ravenboom, die nog wel een paar honderd jaar nodig zal hebben om het
tijde van Karel de Grote. formaat van zijn voorganger te bereiken.
Het horecabedrijf Dreihus in Ohne was vroeger een pleisterplaats waar
de postkoets stopte. De meest prominente gast was Lodewijk Napoleon,
broer van de Franse keizer, die van 1806 tot 1810 koning van Nederland
was. Via de Ohner Diek reden de postkoetsen van Rheine naar Bentheim.
In 1793 werd in het nabij gelegen Suddendorf een stenen brug over
de Eileringbeek gebouwd. De brug is er nog steeds. Momenteel wordt
de weg overwegend gebruikt door fietsers, die sporen volgen van de post-
koetsen na.
Niet ver van Ohne vandaan ligt het Samerrott, een 266 ha groot bos-
gebied met een typische eigendomsstructuur. Het bos wordt al eeuwen-
lang beheerd door boeren via een soort coöperatief principe.
Legendarisch voor het Samerrott is de ravenboom: een gigantische eik,
die tijdens een storm in 1798 zijn kruin verloor. Er rest alleen nog een
reusachtige stomp met een omvang, waarvan generaties boswandelaars
De omvang van de ravenboom in het Samerrott bedraagt maar liefst
elf meter. De nieuwe ravenboom (rechts) moet nog een tijd lang groeien
om ook maar enigszins de maat van zijn voorganger te bereiken.S c h ü t t o r f . O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d
Walter Oppel van een regionale natuurbeschermingsorganisatie
is tevreden over de stand van zaken in de natuur.Kikkerdril en bloeiend Daslook
Wanneer ergens in Schüttorf boomgaarden in weilanden worden aangelegd, sleedoorns
of meidoornheggen worden aangeplant is natuurbeschermer Walter Oppel er vaak als
de kippen bij. Oppel is de drijvende kracht achter het streven dat dieren en planten zich Walter Oppel kent de mooiste plekjes in het landschap.
beter kunnen ontwikkelen. Hij is een pragmatisch man, heeft een uitgebreid Zijn tip: het wit bloeiende daslook in april of mei. Te vinden in
netwerk en weet anderen te overtuigen van zijn ideeën. Hij praat met boeren het Samerrott, het oeroude bos bij Samern.
en vraagt hen hun weilanden pas te maaien wanneer de kieviten niet meer
broeden. In het landschap is zijn engagement met de natuur zichtbaar. Zoals
bijvoorbeeld de open plekken in het bos van de het laag gelegen land langs de
Vecht. Dat zijn vlakke, kunstmatig aangelegde plekken, die zich met water
vullen als het regent. Ze dienen als broedkamer voor kikkers, die daar hun
kikkerdril kunnen afzetten en als voedselbron voor doortrekkende steltlopers.
In de zomer zoemen hier libellen boven de waterspiegel.
Foto: A. Siemering
Foto: A. Siemering
De Grauwe klauwier behoort tot de bedreigde vogel-
soorten, maar is een standvogel in Schüttorf. Hij valt
op doordat hij insecten op scherpe doorns spiest om
zich er later te goed aan te doen.S c h ü t t o r f . O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d
Langs de Vecht: nat dan wel droog
De Vecht was voor het graafschap Bentheim eeuwenlang net zo belangrijk als nu een autosnelweg. Via het water werd de Bentheimer
zandsteen naar tal van landen in Europa geëxporteerd. Raadhuizen, kerken, havezaten en buitenhuizen werden met behulp van dit
prachtige bouwmateriaal uit de zgn. Gildehauser Bruch opgetrokken. In Schüttorf werden de blokken zandsteen op houten schuiten
geladen, waarna In plaats van deze schuiten en pramen zijn er vandaag de dag kano’s en monding weliswaar wat langer dan het stroombed van de rivier, maar die
ze naar hun andere pleziervaartuigjes op de Vecht te zien. De rivier is zeer geschikt route biedt nog meer afwisseling dan het exacte rivierloop. In Schüttorf
bestemming voor een uitstapje per boot. Op zijn 182 km lange weg tussen het West- kan men de fiets even laten staan door bijvoorbeeld het bijenhotel aan de
faalse Darfeld en de Overijsselse hoofdstad Zwolle stroomt de Vecht door Junkers Stau te bezichtigen. Of... simpelweg van de natuur te genieten!
werden vervoerd.
een veelzijdig landschap met bijzondere biotopen voor dieren en planten. Schüttorf is onderdeel van een nauw vertakt fietspadennet dat door het
Dat moet ook zo blijven en daarom worden wandelaars en watersporters graafschap Bentheim loopt, maar ook door Münsterland en het aangren-
er op gewezen de plaatselijke flora en fauna (o.a. broedende vogels) in en zende Nederland c.q. Twente. Het graafschap Bentheim is overigens
aan het water met rust te laten. door het Duitse ministerie van Economische Zaken van Nedersaksen
Wie van de natuur houdt kan het Vechtlandschap ook, op het droge, aangemerkt als de meest fietsvriendelijke regio van deze deelstaat.
met de fiets verkennen. De Vechtdalroute is met 223 km van de bron tot deSpelevaren op de Vecht bij Schüttorf. Watersporters kunnen van daar in een dag naar Nordhorn peddelen. Om de natuur te sparen zijn motorboten namelijk niet toegestaan.
S c h ü t t o r f . O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d
Het kasteel van Bentheim:
de kruitlont werd op het laatste ogenblik gedoofd
De zandsteenrotsen nabij Bad Bentheim hebben een hoogte van
92 meter boven NAP waardoor bezoekers uit vlakke landen misschien
zelfs wel even aan de Alpen denken. Kasteel Bentheim met zijn twee machtige torens, gebouwd op zandsteen- Nordhorn ligt net als Schüttorf direct aan de Vecht. Met één van de rond-
rotsen, behoort tot de mooiste en indrukwekkendste vestingen van vaartboten, voorzien van elektromotoren, kunnen bezoekers het Vecht-
Noordwest-Duitsland. In 1795 was het slot bijna opgeblazen. Het Franse meer en de binnenstad verkennen. In deze „waterstad“ zijn moderne
revolutieleger wilde niet dat het kasteel in handen zou vallen van de woonwijken ontstaan, op plaatsen waar eens de textielindustrie floreerde.
oprukkende Pruisen en trof voorbereidingen om de burcht op te blazen. Een populair uitje is een bezoek aan de dierentuin met o.a. kangoeroe’s,
Maar de wind blies de deur naar de kruittoren dicht, waardoor de reeds zebra’s en doodshoofdaapjes. Ook zijn er Noord-Perzische luipaarden,
brandende lont gedoofd werd. Aan dit toeval is het te danken dat het die met uitsterven bedreigd worden, maar in Nordhorn nakomelingen
kasteel van Bentheim in zijn volle glorie tot op de dag van vandaag hebben voortgebracht!
behouden is gebleven. En ook het nabij gelegen Enschede trekt bezoekers uit Schüttorf. Vooral
In Emsbüren is op dit ogenblik het grootste tuinbouwbedrijf van Europa op zaterdag wanneer daar markt is.
gevestigd. Met een glasoppervlak, dat groter is dan een kleine stad, is
Emsflower GmbH niet alleen een productiecentrum, maar ook een be-
zienswaardigheid voor bezoekers. Met een cactustuin, een tropische tuin,
een kwekerij, een snijbloemenhal en een speelparadijs voor kinderen is
Emsflower zeven dagen per week geopend voor het publiek.
Foto: A. Wilbers-Noetzel
Een ministad onder glas: Emsflower GmbH in Emsbüren
is het grootste tuincentrum van Europa.Reeds vanuit de verte boezemt hij respect in: de burcht van Bad Bentheim, Maatjesharing, drop en kaas: elke zaterdag
één van de mooiste en grootste kastelen van Noordwest-Duitsland. te vinden op de markt in Enschede.
Foto: Stadt Enschede
30 31
Foto: Touristinformation Bad Bentheim
Een Noord-Persische luipaard
in de dierentuin van Nordhorn
laat zijn imposante gebit zien.
Foto: F. FrielingS c h ü t t o r f . O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d
In het water spetteren of strandvolleybal spelen: het kan allemaal even buiten Schüttorf
in Quendorf. Heinz Siemering en zijn vrienden laten zich de kans daartoe niet ontgaan.Wat er in het net zoal blijft hangen
Wanneer Heinz Siemering vrienden van buiten Schüttorf op bezoek
krijgt dan willen die altijd hetzelfde: naar het Quendorfer Meer om
daar te gaan volleyballen. Een paar komen regelmatig en dat betekent dat ze deel uitmaken van de Wanneer het Quendorfer Meer er niet zou zijn geweest dan
vaste „bezetting“. Heinz Siemering, in Schüttorf beter bekend als Heinz, had ’ie deze recreatieplas wel getoverd, want zijn hoofdberoep is magiër
de tovenaar, vindt het opmerkelijk dat het volleybalnet dat er nu al drie ofwel goochelaar. Een wandeling rond de plas is zo’n twee kilometer lang.
jaar dag in dag uit hangt niet één keer vernield werd. Voor langere afstanden prefereert Heinz Siemering het Bentheimer Wald,
waar kettingzagen taboe zijn. De bomen, die daar staan, worden aan hun
lot overgelaten. Gaat een boom dood, dan valt hij gewoon op een dag om.
„Da’s mooi om te zien“, zegt Siemering, die gek is op de holle, karakte-
ristieke bomen.S c h ü t t o r f . O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d
„Figuren“ luidt de titel van deze sculptuur van Jürgen E. Stolte. Het materiaal is golfkarton,
wat geen toeval is. Het staat op het toegangsterrein van de kartonnagefabriek Prowell in Schüttorf.„Aan zijn lot overgelaten“
– een plastiek van Mahosa Nin.
Bij elke stap beelden kijken
Wie door Schüttorf loopt ontdekt praktisch bij elke stap die hij doet
sculpturen van beeldhouwers en andere object-kunstenaars.
Bijvoorbeeld de stenen sculptuur „Draagt elkanders lasten“ van Werner gebouw zetelt. Met films, live-optredens, rockmuziek, cabaret,
Ratering dat voor het gemeenschapshuis van de protestantse gemeente open-air-manifestaties en zaaloptredens doet men van zich
aan het Middendorffplein staat. Of de vier gestileerde ijzeren ringen van spreken. Ten Years After, Wishbone Ash en Blues Company
Mahosa Nin. Maar kunst is niet alleen in publieke ruimtes te zien. Een traden er al op. Richard Rogler, Volker Pispers en Jürgen
meubelzaak heeft twee in elkaar vervlochten ramen geschonken, die de Becker ook – cabaretiers die in Duitsland een grote naam
rotonde aan de Föhnstraat sieren. En op het terrein van Prowell, produ- hebben. De Schüttorfer cultuurscene is dan ook springlevend
cent van golfkarton, prikkelt een groep figuren van „uiteraard“ golfkarton en dat is alleen mogelijk doordat vrijwilligers zich daarvoor
de fantasie. sterk maken.
Van hieruit ontleent ook het Theater van de Obergrafschaft zijn
Haal het doek maar op! kracht: toneelvoorstellingen, muziektheater en shows zijn de
De motor achter het culturele leven in Schüttorf is het onafhankelijke ingrediënten uit hun repertoire. Sterren als Ellen Schwiers,
jeugdcentrum Komplex, dat sinds 1982 in een voormalig expediteurs- Judy Winter en Hardy Krüger jr. verzorgen hier regelmatig
gastoptredens. De zaal biedt 350 zitplaatsen. Of het nu gaat
„Draagt elkanders lasten“ om „Effi Briest“, „Der Name der Rose“ of „In 80 Tage um
– een schulptuur van Werner Ratering. die Welt“ – de kaarten zijn doorgaans uitverkocht.
Zij kunnen het weten
Jürgen Becker, cabaretier Volker Pispers, cabaretier Richard Rogler, cabaretier Herbert Herrmann + Nora von Collande,
„Schüttorf – niet slecht voor „De Schüttorfers hebben iets, „Wie niet in Schüttorf is geweest, acteursechtpaar
protestanten. Nauwelijks waardoor ik altijd graag terug- weet niet, wat een eerste klas „Wij wonen op Mallorca, in
rooms-katholieken. Die kunnen kom. Drie keer was ik er al cabaretpubliek is. Omgekeerd: Zwitserland en in Hamburg.
niet biechten en dus ook niet en ik verheug me nu al op de wie in Schüttorf succes heeft, Maar Schüttorf is bijna net
doen alsof ze ziek zijn. volgende keer.“ heeft het ergens anders ook.“ zo mooi als thuis.“S c h ü t t o r f . O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d
Fotos: Index
Het ijskoude levensgevoel dat je alleen in disco Index vindt.Wereldrecord ijskoud gekraakt.
De Nordhorner Rolf Schröder hield het
72 minuten in 30.000 ijsblokjes uit.
Crazy Yeti in oerijs
Be cool! ’s Werelds grootste ijsbar staat garant voor dat levensgevoel. De bar is te
Foto: A. Dennemann
vinden in de disco Index in Schüttorf. Discotheekliefhebbers weten Index makkelijk
te vinden en hebben er in veel gevallen graag honderd kilometer over voor een pittig
nachtje stappen of een ijskoud avontuur te beleven in de ijsbar.
Gemiddeld vertoeven de bezoekers zo’n 20 minuten in de ijskoude ruimte,
maar doorgewinterde Indexgangers houden het er langer vol. Gehuld in
dikke parka’s, die te krijgen zijn bij de garderobe, verkennen ze dit polaire
paradijsje waar zelfs een bevroren bos te vinden is evenals een oude motor-
veteraan. Een uitgekiend LED-lichtsysteem zorgt voor de sfeer.
Vanzelfsprekend moeten de indrukwekkende ijsblokken „verzorgd“ worden
want alleen al de adem van de barbezoekers zorgt ervoor dat het ijs aan de
oppervlakte gaat smelten. Een kwestie van specialistenwerk.
Waar de één zich bekommert om de blokken ijs daar schenkt de ander
bij een temperatuur van min zes graden (!) aan de bar de cocktails in, die
namen dragen als Iglo, de verschrikkelijke sneeuwman enz. Nee, de glazen
worden niet gespoeld. Ze smelten, want ze zijn gemaakt van ijs. De 300 m2
grote ijsbar is er niet alleen voor de reguliere discotheekganger, ook deel-
nemers aan bedrijfsfeesten weten het Schüttorfer ijspaleis te vinden.
Holger Bösch, die samen met zijn broer Klaus het Index-complex runt,
krijgt behalve feestgangers ook modefotografen en productdesigners over
de vloer. Er werd al eens een nieuwe collectie balletschoentjes gepresen-
teerd in deze ijskoude ambiance. En ook een nieuwe collectie ruiterkleding
werd in Index gelanceerd. Weliswaar zonder paarden, want die worden in
de ijsbar niet toegelaten.S c h ü t t o r f . O u d e Ve c h t s t a d n o g s p r i n g l e v e n d
Een zeilbootje op het droge? Daar lijkt het op, maar de
kunstenares Mahosa Nin heeft haar sculptuur de naam
„(Nood)lot“ gegeven. Het beeld staat in het stroomgebied
van de Vecht en is gemaakt van staal. Mahosa Nin wil met
het piramideachtige beeld enerzijds de verbondenheid
met de aarde en anderzijds het streven naar het hogere
tot uitdrukking brengen.Schüttorf
Samtgemeindeverwaltung, Markt 2, D-48465 Schüttorf
Tel. (vanuit Nederland): 0049-5923-9659-0, fax 0049-05923-9659-60
E-mail: stadt@schuettorf.de, Internet: www.schuettorf.de
Openingstijden: ma.-vrij. van 8.30-12.30 uur, wo. van 14.00-16 uur
Servicepunt voor burgers (kamer 1): ma.-do. van 7.00-12.30 uur en van 13.30-16.30 uur, vrij. van 7.00-12.30 uur
Marketing Overdekt zwembad „Vechte Bad“
Pluspunkt Schüttorf e.V. Quendorfer Straße 23, D-48465 Schüttorf
Föhnstraße 4, D-48465 Schüttorf Tel. (vanuit Nederland): 0049-5923-803-37
Tel. (vanuit Nederland): 0049-5923-9659-75, fax 0049-5923-9659-74 www.schuettorfer-baeder.de
E-mail: pluspunkt@schuettorf.de Quendorfer Meer
Openingstijden november-februari: ma.-vrij. van 9.00-12.00 uur Drievordener Straße, D-48465 Schüttorf
maart-oktober: ma.-vrij. van 9.00-12.00 uur en van 14.00-17.00 uur Uitkijktoren op de Isterberg
za. van 9.30-12.00 uur. Am Südhang, D-48465 Isterberg
VVV- en cultuurbureau Gidsen van de regio
Parallelweg 20, D-48465 Schüttorf Swenna Kleve
Tel. (vanuit Nederland): 0049-5923-2148 Weusten Weg 10, D-48465 Samern
Theater der Obergrafschaft (schouwburg) Tel. (vanuit Nederland): 0049-5923-6062, fax 0049-5923-71861
Hermann-Schlikkerstraße 1, D-48465 Schüttorf E-mail: s.kleve@freenet.de
Bureau: Föhnstraße 4, D-48465 Schüttorf Elisabeth Werning
Tel. (vanuit Nederland): 0049-5923-9659-70 Dorfstraße 9, D-48465 Isterberg
Colofon
Uitgave
E-mail: theater-der-obergrafschaft@online.de Tel. (vanuit Nederland): 0049-5922-2429, fax 0049-5922-5642
Samtgemeinde Schüttorf, Markt 2, D-48465 Schüttorf www.theater-der-obergrafschaft.de Discotheek Index
Tel.: 0049-5923-9659-0, fax 0049-5923-9659-50
Cultuurpunt „Complex“ Industriestraße 10, D-48465 Schüttorf
E-mail: stadt@schuettorf.de, Internet: www.schuettorf.de
Idee en redactie
Mauerstraße 56, D-48465 Schüttorf Tel. (vanuit Nederland): 0049-5923-4240
Rainer Lahmann-Lammert, Osnabrück Tel. (vanuit Nederland): 0049-5923-9605-0 E-mail: info@: i-n-d-e-x.de
Foto’s E-mail: info@komplex-schuettorf.de, www.komplex-schuettorf.de www.i-n-d-e-x.de
Michael Münch, Georgsmarienhütte
www.muench-design.de
Openlucht zwembad Schüttorf Grafschafter Nachrichten (regionaal dagblad)
Idee en conceptmanagement Graf-Egbertstraße, D-48465 Schüttorf Coesfelder Hof 2, D-48527 Nordhorn
Bernd Sundag, Samtgemeinde Schüttorf Tel. (vanuit Nederland): 0049-5923-6973 Tel. (vanuit Nederland): 0049-5921-707-0, fax. 0049-5921-11566.
Grafisch ontwerp en productie www.schuettorfer-baeder.de www.gn-online.de
Bartsch & Frauenheim Werbeagentur GmbH, Nordhorn
Vertaling uit het Duits
Klaas Goïnga, Weerselo (NL)
Druk
A. Hellendoorn KG, Bad BentheimTot ziens in Schüttorf In Schüttorf is er altijd wel iemand die zich niet schuil houdt en je wilt helpen, tenzij hij zich ver- schuilt om niets te missen. De foto toont jongelui bij „Junkers Stau“. Wie rustig is kan hier zeldzame vogels waarnemen.
Vous pouvez aussi lire
